De muurschildering ‘De grote trap’ werd in de 17e eeuw aangelegd in opdracht van koning stadhouder Willem III. Hij wilde zich positioneren als internationale machtsfactor, zowel in de Republiek als op het Europese toneel. Daarbij hoorde een entree die indruk maakte, gemodelleerd naar de indrukwekkende Ambassadeurstrap in het Versailles van Louis XIV. Architect en ontwerper Daniël Marot, die eerder in Versailles had gewerkt, vertaalde de Franse grandeur naar de Veluwe, maar dan in verf: het was een optische illusie die de Nederlandse traditie van trompe-l’œil tot nieuwe hoogten bracht.
De grote trap in Paleis het Loo, 2026
Een wereldreis in verf
Wie naar boven kijkt op de grote trap, maakt een reis via geschilderde pilaren, bogen, doorkijkjes en figuren naar een panorama dat optisch naar buiten voert. De aanwezigheid van Ottomaans uitziende figuren, mannen in rijke gewaden, pratend en gebarend, illustreert hoe Willem III zich zag als fijnzinnige bemiddelaar tussen Europa en het Oosten. Aan de hand van etsen van de Ambassadeurstrap van Versailles en twee historische maquettes van Charles Arquinet wordt zichtbaar hoe sterk de dialoog tussen paleizen, stijlen en machtsbeelden was. De grote trap was onderdeel van een Europees netwerk van ideeën, allianties en rivaliteit.
Gelaagde geschiedenis
De schildering leek zijn Waterloo te vinden in de witte pleisterlaag waarmee koning Lodewijk Napoleon ‘De grote trap’ liet overschilderen. De oorspronkelijke voorstelling leek verloren tot Koningin Wilhelmina besloot het werk te herstellen. Kunstenaar Willem Fabri schilderde ‘De grote trap’ opnieuw, ditmaal op doek, waardoor het meesterwerk een tweede leven kreeg. Daardoor kunnen bezoekers vandaag nog steeds ervaren wat Marot en zijn tijdgenoten voor ogen hadden. Ruim een eeuw na Fabri’s reconstructie, is de muurschildering opnieuw toe aan zorg. Tijdens de tentoonstelling is er de mogelijkheid de restauratie van dit bijzondere werk te steunen.
Een ruimte die je overweldigt, toen én nu
De tentoonstelling eindigt waar het verhaal begint: op de grote
trap zelf. Daar, te midden van de geschilderde pilaren, balustrades en figuren, ervaar je de optische illusie zoals bezoekers door de eeuwen heen dat ook deden. Zo komen in het hart van Paleis Het Loo verhalen samen die nog altijd actueel zijn: culturele ontmoeting, machtsverbeelding, politieke communicatie en de zoektocht
naar verbinding tussen werelden.
Toen model, actrice, spreker en tv-persoonlijkheid Rikkie Kollé (2001) in 2023 als eerste transgender vrouw gekroond werd tot Miss Nederland maakte dat veel los. Naast negatieve reacties verschafte het haar ook een podium: ‘Ineens kon ik iets voor andere transgenders betekenen. Daarmee viel veel op zijn plaats. De uitnodiging om vanuit mijn eigen visie en kijk op mode, identiteit en representatie een selectie te maken uit de CODA sieradencollectie in de tentoonstellingenreeks ‘De keuze van…’ heb ik dan ook direct omarmd.’
De langverwachte tentoonstelling ‘Amrita Sher-Gil - “Europa is van Picasso, India is van mij”’, is eindelijk te zien in het Drents Museum in Assen. Met werk uit de collectie van de National Gallery of Modern Art in New Delhi is het een bijzondere kans het werk van de grondlegger van de moderne Indiase kunst te zien. Amrita Sher-Gil omschreef haar unieke positie in de kunstwereld indertijd als volgt: ‘Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India is alleen van mij.’
Cornelia Anna Margaretha van der Woude (1936-2022) was een van de drijvende krachten achter het Friese kunstenaarscollectief Haudmare in Duurswoude, het huidige Wijnjewoude. Samen met haar man Tjeerd Visser (1929-1979) verhuisde Mare in 1962 naar een oud schoolgebouw. Daar creëerden zij een vrijplaats voor kunst, poëzie en collectief leven. Annemieke Keizer-Sloff, conservator van Museum Dr8888: ‘Voor Friesland was zij belangrijk. Ze brak door met vooruitstrevende, abstracte kunst.’
