De lange, koele gang naar de paleistuinen verraadt nog niets van het weelderige groen. Pas wanneer je er middenin staat, zie je het: historische planten en bloemen vullen de perken en het gras laat symmetrische patronen zien. Maar de 17e-eeuwse tuinen bieden niet alleen iets te zien: er is ook iets te horen. Het geluid van gekabbel en stromend water is overal. Het is een klein paradijs op aarde, dat ook zo bedoeld was. De boodschap: het koningspaar Willem III en Mary II hebben de macht en de rijkdom om zo’n tuin te laten aanleggen.
Paleis Het Loo, tuin in de lente
Paleis Het Loo, tuin in de zomer
Rob Voerman W, State of Wander, 2026, Paleis Het Loo
Liefhebbers van groen
In 1677, wanneer Mary vijftien jaar oud is, trouwt ze met de 27-jarige stadhouder Willem III. Zeven jaar later kopen Willem en Mary het 15e-eeuwse kasteel Het Oude Loo in de buurt van Apeldoorn, met de omliggende gebouwen, bossen en landerijen. Allebei groot liefhebbers van tuinkunst en groen, laten ze op deze grond naast het kasteel in 1686 Paleis Het Loo bouwen. Deze laaggelegen plek op de Veluwe is erg geschikt voor een mooie baroktuin: het water komt uit bronnen - sprengen - in hoger gelegen gebieden vele kilometers verderop. Genoeg watertoevoer voor niet alleen bloemen en planten, maar ook voor de vele fonteinen.
Zo maakte deze tuin vol exotische en dure bloemen grote indruk’
Symbolische waterwerken
De fonteinen brengen niet alleen rustgevend gekabbel. Ze leren bezoekers van de paleistuinen ook over mythen en verbinden deze met het koningspaar. Zo is de Venusfontein een vergelijking met prinses Mary, die vanuit Engeland over zee naar de Republiek der Nederlanden reisde. De Romeinse godin Venus is geboren uit het schuim van de zee. Ook de Narcissus-cascade heeft een symbolische betekenis. Narcissus werd verliefd op zijn eigen spiegelbeeld in het water - zó verliefd dat hij in het water sprong en verdronk. Dit is een waarschuwing tegen ijdelheid.
Bezoekers die in de 17e eeuw de tuin kwamen bekijken - een kleine bovenlaag van de samenleving - waren vaak zelf ook geschoold in klassieke mythologie en begrepen de symbolische betekenis van de fonteinen meteen.
Bijzondere bloemen en planten
Het koningspaar Willem en Mary houdt van exotische bloemen en planten. Vanuit allerlei werelddelen vullen ze hun verzameling aan. In het voorjaar staan in de tuin onder andere bijzondere tulpen, narcissen en keizerskronen. In de zomer zie je sinaasappelbomen, zinnia’s en kattenstaarten. Met deze verzameling laten Willem en Mary zien dat ze rijk en machtig genoeg zijn om zulke planten bij elkaar te brengen en te laten verzorgen. Strakke hagen en sierlijke buxusfiguren geven structuur aan het weelderige groen. Ook kruidenplanten en fruitgewassen hebben een plek, passend bij de 17e-eeuwse inrichting. Zo maakte deze tuin vol exotische en dure bloemen grote indruk.
Muzikaal tijdverdrijf
Vanuit de colonnades heb je een mooi uitzicht op de tuinen. Vroeger woonden op deze plek de gasten van het koningspaar voorstellingen bij. Het werd gebruikt als amfitheater: een plek waar muziek wordt gemaakt en dansvoorstellingen worden gegeven. Inmiddels worden niet meer bij de colonnades, maar op de klosbaan - het grasveld in de koningstuin - in de zomer nog steeds kleinschalige concerten gegeven. Net als vroeger.
Reflectie
De tuinen van Paleis Het Loo bieden ruimte voor bezinning en reflectie. Deze zomer is daar nóg meer ruimte voor met State of Wander, een hedendaagse kunsttentoonstelling met onderzoeksproject aan de basis. Tien kunstwerken bieden een nieuwe kijk op Paleis Het Loo als een plek waar de geschiedenis van macht, ecologie en representatie in een ander licht worden geplaatst. De paleistuinen, als weerspiegeling van de smaak en macht van het hof, met strakke lijnen en rijke beplanting, zijn hier een goed voorbeeld van. Een aantal kunstwerken vind je dan ook in de tuinen.
Wie goed kijkt, ziet dat elke fontein, elke bloem en elke plant iets vertelt. De tuin ontvouwt zich stap voor stap, voor wie de tijd neemt om te kijken. Ontdek het zelf op paleishetloo.nl.
Paleis Het Loo, tuin in de lente
lees ook
Paleis Het Loo De grote trap: als muren konden praten
De muurschildering ‘De grote trap’ werd in de 17e eeuw aangelegd in opdracht van koning stadhouder Willem III. Hij wilde zich positioneren als internationale machtsfactor, zowel in de Republiek als op het Europese toneel. Daarbij hoorde een entree die indruk maakte, gemodelleerd naar de indrukwekkende Ambassadeurstrap in het Versailles van Louis XIV. Architect en ontwerper Daniël Marot, die eerder in Versailles had gewerkt, vertaalde de Franse grandeur naar de Veluwe, maar dan in verf: het was een optische illusie die de Nederlandse traditie van trompe-l’œil tot nieuwe hoogten bracht.
Terwijl Nederland klaar is voor een zomer vol voetbal, terrasavonden en bijeenkomsten rond het scherm, krijgt ook een van de bekendste snacks van het land een nieuwe interpretatie. Crisp en pluimveehouderij Oranjehoen introduceren de Frikandel Specialer, een hybride frituursnack die de sfeer van de Oranjezomer combineert met een eigentijdse kijk op voedselproductie.
24H Chefs haalt €315.000 op voor War Child en Prinses Máxima Centrum
De zesde editie van 24H Chefs heeft een recordbedrag van €315.000 opgeleverd voor War Child en het Prinses Máxima Centrum. Tijdens de 24 uur durende culinaire benefietmarathon in restaurant Ciel Bleu van Hotel Okura Amsterdam kwamen tientallen topchefs, partners en gasten samen om geld in te zamelen voor kinderen die extra steun nodig hebben. Daarmee werd €120.000 meer opgehaald dan tijdens de vorige editie.
