Matisse arriveert in Amsterdam: 80 werken uit Centre Pompidou naar H’ART Museum

Een vrouw verdwijnt bijna in een overdaad aan patronen en kleur. Met Figure décorative sur fond ornemental liet Henri Matisse bijna honderd jaar geleden zien hoe radicaal decoratie kon zijn. Vanaf 3 oktober staat zijn werk centraal in Chez Matisse. Masterpieces from Centre Pompidou in H’ART Museum Amsterdam. De tentoonstelling brengt 80 kunstwerken uit de collectie van Centre Pompidou samen en is pas de derde grote Matisse-overzichtstentoonstelling ooit in Nederland.

Henri Matisse, Decoratieve figuur tegen een ornamentele achtergrond, [winter 1925–1926]. Collectie Centre Pompidou. Fotograaf: Janiek Dam.
Henri Matisse, Decoratieve figuur tegen een ornamentele achtergrond, [winter 1925–1926]. Collectie Centre Pompidou. Fotograaf: Janiek Dam.

Een van de sleutelwerken is Figure décorative sur fond ornemental, geschilderd in Nice in 1925 en 1926. Matisse laat de afgebeelde vrouw vrijwel opgaan in de rijk gedecoreerde achtergrond. De grens tussen figuur en decoratie vervaagt, net als het traditionele onderscheid tussen schilderkunst en toegepaste decoratie. Juist dat decoratieve karakter leverde Matisse in zijn tijd kritiek op. Binnen de moderne kunst werd decoratie gemakkelijk als oppervlakkig beschouwd. Matisse maakte het juist tot een essentieel onderdeel van zijn onderzoek naar kleur, vorm en ruimte.

Een andere blik op de odalisk

De vrouw op het schilderij is een odalisk, een figuur die regelmatig terugkeert in het werk van Matisse. De manier waarop vrouwen in deze werken worden afgebeeld, roept vanuit hedendaags perspectief vragen op over de mannelijke blik en het vrouwenlichaam als object. Kunstenaar Zoulikha Bouabdellah reflecteert hierop in de tentoonstelling en catalogus. Daarmee wordt niet alleen gekeken naar de formele schoonheid van Matisses schilderijen, maar ook naar de culturele context waarin zijn beelden ontstonden.

Van zelfportret tot knipsels

Chez Matisse volgt de ontwikkeling van de kunstenaar vanaf zijn vroege Zelfportret uit 1900 tot zijn latere werk en iconische knipsels, die in de tentoonstelling in drukwerk zijn vertegenwoordigd. Naast schilder was Matisse beeldhouwer, tekenaar, graficus en boekillustrator. Kleur vormt daarbij een belangrijke rode draad. Zijn vrije omgang met kleur, vereenvoudiging van vormen en voortdurende experimenten met materiaal maakten hem tot een van de invloedrijkste kunstenaars van de twintigste eeuw.


In gesprek met andere kunstenaars

De tentoonstelling plaatst Matisse nadrukkelijk tussen zijn tijdgenoten én latere generaties. Zijn werk gaat in H’ART Museum in dialoog met onder anderen Pierre Bonnard, Kees van Dongen, Georges Braque, Sonia Delaunay, Pablo Picasso, Mark Rothko en Barnett Newman. Daarmee draait Chez Matisse niet alleen om één kunstenaar. De tentoonstelling laat ook zien hoe zijn ideeën over kleur, vorm en compositie doorwerkten in de moderne en hedendaagse kunst.

Meer kunst in Amsterdam? Vanaf 9 oktober onderzoekt DISCO in Wereldmuseum Amsterdam hoe muziek, kunst, mode en maatschappelijke verandering samenkwamen op de dansvloer. Ook het Van Gogh Museum presenteert dit najaar nieuwe tentoonstellingen rond onder anderen Whistler en Yoshitoshi.

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en volg Villa d’Arte