Elementen: verstillend werk van Bert Frijns

De installaties van glasvormgever Bert Frijns (1953) stralen rust en helderheid uit. Hij gaat met zijn werken een relatie aan met de omgeving: de hitte van zijn oven, de aarde uit zijn tuin, het water waarmee hij zijn kommen vult en de wind die golfjes creëert in het wateroppervlak. De vier elementen vuur, aarde, water en lucht brengen ons dichter bij de betekenis van zijn verstillende werken. Na zijn opleiding als beeldhouwer aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam gaat hij daar verder bij de werkgroep glas onder Sybren Valkema, die hem stimuleert tot experiment.

Techniek

Glas wordt zijn materiaal, een eigenzinnige keuze. Het is pionierswerk: in de jaren ’70 is glas geen gebruikelijk materiaal in de autonome beeldende kunst. Frijns gaat voor de techniek slumping en maakt deze zich proefondervindelijk eigen. In een oven verhit hij een glasplaat die daardoor smelt en uitzakt in een vorm. Frijns: ‘Het belangrijkste principe is dat van de vervorming. In de zachte toestand waarin het glas door verhitting geraakt, wordt het vormbaar en kan het worden gemanipuleerd.’  Hij begint door kleine glasplaatjes op elkaar te leggen en te vervormen door verhitting in een kleine oven. Om grotere schalen en kommen te kunnen maken bouwt hij steedds
grotere ovens, tot hij uitkomt op een exemplaar van menselijke afmetingen. Daarin glas produceren is een moeilijk procedé, maar Frijns beheerst het goed dankzij zijn grote ervaring. Ook de mallen die hij nodig heeft om het glas te vormen maakt hij zelf. Hoe hij precies te werk gaat houdt hij voor zichzelf; het is het geheim van de meester. Soms maakt Frijns delen van het glas mat door ze te zandstralen, of vult hij zijn kommen en schalen met een laag water. Wanneer zijn werken buiten staan, beïnvloeden de regen en zonneschijn het waterpeil. Ook de wind speelt dan mee door golfjes te laten ontstaan.

Kunstenaarskoppel

Frijns ontmoet zijn vrouw, kunstenares Helene Briels (1954-2019) tijdens zijn studie aan de Gerrit Rietveld Academie. Briels studeert Monumentale Textiel. Ze worden verliefd en trouwen. Als kunstenaarskoppel beïnvloeden zij elkaars werk. Frijns gaat patronen gebruiken op zijn kommen en schalen, Helene ziet kansen in glas voor het creëren van extra dimensies in haar eigen werk. Vlakglas met gezandstraalde patronen plaatst ze vóór haar kleuren. Dit versterkt de optische verspringing en nodigt des te meer uit tot beweging. Het maakt haar werk tot een dynamisch spel van kleur die afwisselend vervaagt en scherp in zicht komt. Briels: ‘Van Bert heb ik het zandstralen leren kennen. En al lange tijd heb ik deze techniek in mijn eigen werk en in het werk van Bert toegepast.’

Schouwen-Duiveland

Schouwen-Duiveland is van grote invloed op zijn werk, zegt Frijns: ‘Bij langdurige beschouwing lost de vorm op en wordt drager van een spel van licht en weerkaatsende omgeving. De kijker neemt geen vorm meer waar maar lichtbanen en vervormde beelden. Het is als het turen naar het water: je verliest je in de rimpeling, de vlekjes van de zon en de wolken.’

De tentoonstelling Elementen - Verstillend werk van Bert Frijns neemt de bezoeker mee langs de vier elementen - vuur, aarde, water en lucht - en is te bekijken tot en met 15 november 2026.

Ik houd van glas omdat het zich niet opdringt. Glas is sprankelend en luchtig, het neemt de omgeving in zich op’

Ook te zien: Fantaisies Artistiques - Guido en Antonio Bon: Stroperige vervormingen, uitsteeksels en inhammen, een gecontroleerd gekronkel. Het kristal van de broers Guido (1911-1991) en Antonio (1908-1958) Bon is een product van Italiaanse kunde, gemaakt in België. De broers maken deel uit van de 200-jarige zoektocht naar vernieuwing van de glasfabriek Val Saint Lambert. Deze fabriek in Seraing, net onder Luik, is een wereldspeler in uitbundig geslepen en gekleurd kristal. De Fantaisies Artistiques van de broers Bon uit de jaren ‘50 spreken juist met kleurloze, grillige vormen tot de verbeelding. Te bekijken tot en met 30 augustus 2026.