Van Houdini en Okito tot Adelaide Herrmann: het Joods Museum duikt vanaf 25 september in de wereld van goochelaars en illusionisten. In Abracadabra staat de Golden Age of Magic centraal, met een bijzondere rol voor Joodse artiesten die de podiumkunst rond 1900 mede vormgaven.
De tentoonstelling volgt de ontwikkeling van goochelen van marktplein en kermis naar de grote theaters. Illusionisten groeiden uit tot internationale sterren met spectaculaire shows, ontsnappingen en trucs waarin niets was wat het leek.
Voor Joodse artiesten bood het podium mogelijkheden in een periode waarin veel andere beroepen voor hen nog moeilijk of niet toegankelijk waren. Abracadabra brengt bekende namen uit deze geschiedenis samen, waaronder Harry Houdini, Horace Goldin en Alexander en Adelaide Herrmann. Ook de Nederlandse goochelgeschiedenis krijgt uitgebreid aandacht. Centraal staat de familie Bamberg, die zes generaties lang actief was in het vak. Een van de bekendste telgen was Theo Bamberg, beter bekend als Okito. Zijn geschiedenis ligt opvallend dicht bij het museum: hij werd geboren naast het synagogencomplex waarin tegenwoordig het Joods Museum is gevestigd. Ook Studio Larette, jarenlang de enige goochelwinkel van Nederland en een ontmoetingsplaats voor de Nederlandse goochelwereld, komt aan bod.
Illusionist Hans Klok treedt in Abracadabra op als gids door de wereld van zijn voorgangers. Hij liet zich in zijn eigen carrière inspireren door illusionisten als Houdini en stelde bovendien verschillende stukken uit zijn persoonlijke verzameling beschikbaar. Daaronder bevinden zich Okito's duivenpan en verdwijnkist en zeldzame familiefilms van de Bambergs. Historische objecten, affiches en verhalen laten zo zien hoe ideeën en technieken binnen de goochelkunst van generatie op generatie werden doorgegeven.
Hoewel de Golden Age of Magic sterk door mannen werd gedomineerd, besteedt de tentoonstelling ook aandacht aan vrouwen die een bepalende rol speelden. Adelaide Herrmann verwierf als ‘Queen of Magic’ internationale bekendheid en trad op in grote theaters. Ook Miss Blanche en Gloria Dea, de eerste goochelaar die op de Las Vegas Strip optrad, krijgen een plaats in het verhaal. Abracadabra kijkt daarbij niet alleen naar wat zich vóór het publiek afspeelde, maar ook naar de mensen en technieken achter de illusies.
Verdwijnen, ontsnappen en zweven: bezoekers krijgen inzicht in de werking van verschillende klassieke trucs en kunnen een aantal illusies zelf uitproberen. Daarmee wordt de geschiedenis van het illusionisme niet alleen bekeken, maar ook tastbaar gemaakt. De combinatie van cultuurgeschiedenis en een interactieve presentatie sluit aan bij een bredere ontwikkeling in musea, waarbij bezoekers worden uitgenodigd zelf onderdeel te worden van het verhaal.
Naast het spektakel belicht Abracadabra ook een veel donkerder hoofdstuk. De Jodenvervolging maakte een abrupt einde aan de bloeiende Joodse goocheltraditie in Nederland. Veel artiesten werden tijdens de Tweede Wereldoorlog vermoord. Een van hen was Professor Ben-Ali-Libi, geliefd om zijn acts waarin onder meer bloemen en duiven verschenen. Hij werd in 1943 samen met zijn vrouw en dochter vermoord. Daarmee vertelt Abracadabra niet alleen de geschiedenis van een podiumkunst die rond 1900 een gouden tijd beleefde. De tentoonstelling brengt ook de namen en verhalen terug van artiesten wier werk en levens door de oorlog verloren gingen.
Abracadabra is van 25 september 2026 tot en met 29 maart 2027 te zien in het Joods Museum in Amsterdam.
Tijdens de Wereldhavendagen krijgt Händels Water Music een passend podium. Op zondag 6 september speelt M.A. Intorno De Watermonologen op het achterdek van de historische zeesleper Fighter in de Schiehaven.
Een carnavalswagen, een zelfgemaakt kostuum, fotografie, muziek, maskers en absurde beeldtaal. Drie Brabantse musea onderzoeken de komende anderhalf jaar carnaval als kunstvorm, beeldcultuur en creatieve traditie.
Amsterdam krijgt er dit najaar een bijzonder cultureel evenement bij. Van 17 tot en met 22 november vormt de monumentale Gashouder het decor voor de eerste editie van Harmony, een nieuw concept waarin muziek, architectuur en visuele kunst samensmelten tot een meeslepende totaalbeleving.