De vrolijke, interactieve familietentoonstelling Kroon op de taart! rondom het oeuvre van illustrator Thé Tjong-Khing is ontwikkeld in samenwerking met de kunstenaar zelf. Kroon op de taart! is opgebouwd uit de werelden die Thé Tjong-Khing in zijn boeken tot leven brengt. Tekenen en verhalen vertellen staan
centraal en bezoekers maken kennis met de terugkerende thema’s en onderwerpen die Khing verbeeldt in zijn tekeningen. Denk aan feestvieren, vriendschap,
identiteit, goed en fout, helden en slampampers, fantasie en realiteit, fouten
maken en creativiteit.
De getekende werelden van illustrator Thé Tjong-Khing zitten boordevol fantasie. Je ontmoet er koningen en koninginnen, prinsen en prinsessen, helden en boeven en heel veel dieren en monsters in prachtige paleizen op bergen waar je niet vanaf rolt. In de tentoonstelling Kroon op de taart! De getekende werelden van Thé Tjong-Khing ga je op bezoek bij Vos en Haas, ontdek je hoe verhalen ontstaan en hoe ze getekend worden. En dat een gum magisch is!
Thé Tjong-Khing
Thé Tjong-Khing (Purworejo, Indonesië, 1933) is een van de meest invloedrijke illustratoren in de Nederlandse (jeugd)literatuur. Een meesterverteller met pen en penseel. Zijn oeuvre bestrijkt meer dan vijf decennia en kenmerkt zich door kleurrijke beeldvertellingen, een speelse, humoristische verbeeldingskracht en een ongekend oog voor detail. Zijn illustraties worden gevormd door levendige en soms wat gekke personages, subtiele humor en zorgvuldig opgebouwde scènes waarin talloze kleine gebeurtenissen tegelijkertijd plaatshebben. De dynamiek en gelaagdheid van zijn illustraties nodigen uit om langer te kijken en laten de kijker ook steeds nieuwe dingen ontdekken. Mimiek, beweging en compositie leiden de blik van de kijker door het verhaal. Kwinkslagen die je op het verkeerde been zetten, humor en Khings spel met verwachtingen en vooroordelen maken zijn verhalen en beeldtaal geschikt voor alle leeftijden.
'Mimiek, beweging en compositie leiden de blik van de kijker door het verhaal’
In zijn werk versmelten Oosterse verteltradities, Europese beeldcultuur, humor en dynamiek tot een geheel eigen en zeer herkenbaar handschrift. Khing verwijst regelmatig naar de kunstgeschiedenis en populaire cultuur. Middeleeuwse stadsgezichten, sprookjesachtige landschappen en theatrale interieurs vormen het fantastische toneel waarop dieren, mensen en fantasiewezens hun avonturen beleven. Zijn tekeningen vertellen van kaft tot kaft het verhaal, maar vormen ook op zichzelf bijzondere werelden waarin je heerlijk kunt dwalen en verdwalen. Daarmee sluit het werk van Khing aan op de traditie van Hieronymus Bosch en Pieter Bruegel waarin de kijker minstens zo vrij kan dwalen van figuur naar figuur en van verhaal naar verhaal.
Studentenvisum
Khing kwan in 1956 op een studievisum van Bandung, Indonesië naar Nederland. Al snel begon hij als tekenaar bij Toonder Studio's. Toen zijn visum dreigde te verlopen stond Toonder Studio’s garant. Op de vleugels van een verblijfsvergunning en de steun van Toonder Studio’s ontwikkelde hij zich tot een productief tekenaar van strips als Iris en Arman en Ilva, Storende verhalen en tekeningen in onder meer het meisjesweekblad Tina. In interviews met Lannoo en ‘Een goed gesprek met..’ toont Khing zich zowel ontwapenend open als introvert. Hij gaat geen onderwerp uit de weg maar klopt zich nooit op de borst. Hij herinnert zich op hoge leeftijd veel details, maar namen van prijzen gaan vaak de weg van ‘de gouden dinges’. Veel stappen in zijn carrière waren het gevolg van toeval: ‘Ik was na jaren niet gelukkig meer met mijn werk in de Toonder Studio’s en kort daarop belde Uitgeverij Querido. Dat was in 1970. Het bleek dat Miep Diekman wilde dat ik een kinderboek van haar illustreerde. Dat was bijzonder. Want ik was striptekenaar. Dat had indertijd echt een lage status. Ik had zelf ook geen idee wie mijn strips lazen. Ik deed gewoon mijn werk. Ik had er ook niet echt een opleiding in, maar dacht dat het niet heel moeilijk kon zijn, als ik mijn best een beetje deed.’
Cheesecake, kwarktaart
Zesenvijftig jaar later heeft dat ene telefoontje Khing op het pad van een carrière in kinderboeken en andere illustraties gezet die zijn gelijke in Nederland niet kent. Kenners brengen er zelfs ‘stijlperiodes’ in aan. Hij illustreerde onder andere kinderboeken van Guus Kuijer, Els Pelgrom, Sylvia Vanden Heede en Dolf Verroen en won driemaal het Gouden Penseel. In 2005 won Khing de Woutertje Pieterse Prijs voor zijn boek Waar is de taart?, een prentenboek zonder tekst, geheel aan zijn eigen geest ontsproten. Hiervoor kreeg hij in 2005 het Zilveren Penseel. Sindsdien geeft de inmiddels 93-jarige Khing ook autonome prentprojecten uit. De prachtig vormgegeven, speelse CODA tentoonstelling Kroon op de taart! is een soort driedimensionale vertaling van alle leuke vondsten en kleurrijke zaken die Khing onderweg bedacht. Zo iemand moet wel overlopen van de inspiratie zou je zeggen. Het blijkt een relatief begrijp: ‘Meestal sta ik om 7 uur op en dan ga ik direct tekenen, tot het avondeten. Als ik eens om 9 uur wakker ben, dan begin ik om 9 uur. Maar ik teken eigenlijk elke dag. Het liefst dieren en mensen.’ Minder affiniteit heeft hij met auto’s en huizen, de laatsten vooral omdat de afstanden tussen de raampjes heel nauw luisteren en dat beperkt zijn fantasie. Als hij tekent vergeet hij de tijd en om lastige uitdagingen het hoofd te bieden heeft Khing hele specifieke inspiratiehulpmiddelen: ‘Cheesecake, kwarktaart…’
De grote, dikke boom
In de grote, dikke boom in het hart van de tentoonstelling kunnen bezoekers zich terugtrekken om een boek te lezen of om te luisteren naar een verhaal tijdens de voorleesmomenten. In de tentoonstelling vind je verschillende tekenexperimenten en -uitdagingen die Khing speciaal voor Kroon op de taart! bedacht. Met het Tekenboek in de tentoonstelling, maak je een bijzondere, creatieve tekenreis door de vele werelden van Thé Tjong-Khing. Je kunt ook zien hoe je eigen tekeningen er in de digitale wereld uitzien, tot leven gebracht op een monumentaal scherm.
'Ik teken eigenlijk elke dag. Het liefst dieren en mensen’
Cinema Khing in CODA Atelier
Vrijwel niemand weet dat Khing van jongs af aan veel inspiratie uit films haalde. Zijn vader was eigenaar van een aantal bioscopen. Hier zag Khing op jonge leeftijd al zijn favoriete Disney-films met Mickey Mouse, Donald Duck en Pinokkio.
Van de gezichtsuitdrukkingen van de acteurs tot de camerastandpunten en de belichting is het witte doek een grote inspiratiebron gebleven. In Cinema Khing kun je een storyboard maken, een filmkaart ontwerpen en een portret tekenen.
Pris Roos en Koen Taselaar
Het werk van Thé Tjong-Khing is tot op de dag van vandaag van invloed op kunstenaars en illustratoren. CODA heeft daarom beeldend kunstenaars Pris Roos en Koen Taselaar uitgenodigd om hun werk, geïnspireerd op of in lijn met dat van Khing, in deze tentoonstelling te tonen. Pris Roos laat een aantal tekeningen zien uit het boek De toko van mijn ouders dat tijdens de looptijd van Kroon op de taart! uit zal komen. Het werk van Khing is een grote inspiratiebron voor Roos. Met name zijn prentenboek Waar is de taart? heeft haar als tekenaar en kinderboekenschrijver geïnspireerd. Roos maakt voor deze tentoonstelling het omslag van haar nieuwe boek - een toko met gesloten rolluik - tot een levensgrote installatie van gerecyclede kartonnen dozen, verzameld bij de toko van haar ouders.
Het werk van Koen Taselaar toont bijzondere werelden waarin alleen hij de regels bepaalt. Zijn tekeningen hebben een stijl die aansluit op het werk van Khing en met zijn vertaling en verwerking van symbolen, iconen en mythische figuren slaat hij een brug naar het werk van Khing. Zijn jacquardgeweven wandtapijten vertellen elk een eigen verhaal en laten zien hoe hij zijn tekeningen vertaalt naar een ander medium dan papier of schildersdoek. Zijn wandkleden en meubels zijn kleurrijk en indrukwekkend en nemen de bezoeker mee naar een fantasierijke wereld, net zoals Khing dat doet met zijn tekeningen.
Waar is de taart?
Herinnert u zich nog die titelvraag uit 2005, waarmee Khing zich ontpopte als autonoom illustrator, Waar is de taart? Khings voorliefde voor taartjes in gedachten houdend is die taart wellicht even ongrijpbaar als de trommel van het koekjesmonster in Ti-Ta Tovenaar. Maar waar de Kroon op Khings Taart is weet inmiddels iedereen: in CODA Museum Apeldoorn.
Toen model, actrice, spreker en tv-persoonlijkheid Rikkie Kollé (2001) in 2023 als eerste transgender vrouw gekroond werd tot Miss Nederland maakte dat veel los. Naast negatieve reacties verschafte het haar ook een podium: ‘Ineens kon ik iets voor andere transgenders betekenen. Daarmee viel veel op zijn plaats. De uitnodiging om vanuit mijn eigen visie en kijk op mode, identiteit en representatie een selectie te maken uit de CODA sieradencollectie in de tentoonstellingenreeks ‘De keuze van…’ heb ik dan ook direct omarmd.’
Nieuw muziekconcept brengt klassieke muziek, ambient en licht samen in de Gashouder
Amsterdam krijgt er dit najaar een bijzonder cultureel evenement bij. Van 17 tot en met 22 november vormt de monumentale Gashouder het decor voor de eerste editie van Harmony, een nieuw concept waarin muziek, architectuur en visuele kunst samensmelten tot een meeslepende totaalbeleving.
