Van 26 juni 2025 tot en met 11 januari 2026 presenteert het Joods Museum de eerste Europese tentoonstelling over de Photo League. Dit collectief legde het dagelijks leven en sociale ongelijkheid in de stad New York vast. De expositie toont werk van bekende fotografen als Weegee, Walter Rosenblum, Berenice Abbott en Lisette Model. Ook belicht de tentoonstelling de rol van Joodse en vrouwelijke fotografen binnen de Photo League. De thema’s die zij aankaartten zijn nog altijd actueel.
De Photo League (1936-1951) was een collectief van vooruitstrevende fotografen die een cruciale rol speelden in de ontwikkeling van straatfotografie. In een tijd van economische crisis en sociale onrust trokken de leden, onder wie veel Joodse fotografen, de straten van New York op om het dagelijks leven vast te leggen. Ze combineerden een artistieke insteek met documentaire fotografie en gaven zo een menselijk gezicht aan arbeiders, migranten en gemarginaliseerde gemeenschappen die vaak over het hoofd werden gezien. Hun werk bood niet alleen een intieme blik op de stad, maar droeg ook bij aan een bredere discussie over armoede, discriminatie en sociale ongelijkheid.
Opvallend is de solidariteit die leden van de Photo League toonden met de Zwarte gemeenschappen in New York. Zowel Joden als Afro-Amerikanen waren relatieve nieuwkomers in de stad en beide groepen werden geconfronteerd met discriminatie en uitsluiting. Joodse fotografen binnen de League voelden hierdoor een sterke verwantschap met de Zwarte bewoners en legden hun levens vast zonder de racistische stereotypen te reproduceren die destijds gangbaar waren in de Amerikaanse beeldcultuur. Dit zorgde voor een vernieuwende en empathische beeldtaal die in de fotografie van die tijd ongebruikelijk was. Tijdens het McCarthy-tijdperk werden progressieve kunstenaars en intellectuelen regelmatig verdacht gemaakt door de overheid. In 1947 werd de Photo League op de zwarte lijst geplaatst wegens vermeende communistische banden. De League werd doelwit van FBI-onderzoek en verloor financiering en leden. In 1951 hief de organisatie zichzelf op. Leden werden gedwongen hun carrière elders voort te zetten en raakten in de vergetelheid. Vooral vrouwelijke leden zagen hun loopbaan tot stilstand komen, doordat zij in het naoorlogse tijdperk vaak gedwongen werden terug te keren naar traditionele, huishoudelijke rollen.
Actuele relevantie
De thema’s die de Photo League aansneed, zoals sociale ongelijkheid, identiteit en emancipatie, zijn nog altijd actueel. Deze eerste Europese tentoonstelling biedt een kans om de fotografie van de Photo League opnieuw te ontdekken en te zien hoe het werk van deze pioniers doorwerkt in de hedendaagse beeldcultuur. Uniek aan de presentatie zijn nooit eerder openbaar gemaakte interviews uit de jaren 1970 met voormalige leden van de Photo League. Hun persoonlijke verhalen en reflecties bieden een bijzondere blik op de impact en nalatenschap van de beweging.
Toen model, actrice, spreker en tv-persoonlijkheid Rikkie Kollé (2001) in 2023 als eerste transgender vrouw gekroond werd tot Miss Nederland maakte dat veel los. Naast negatieve reacties verschafte het haar ook een podium: ‘Ineens kon ik iets voor andere transgenders betekenen. Daarmee viel veel op zijn plaats. De uitnodiging om vanuit mijn eigen visie en kijk op mode, identiteit en representatie een selectie te maken uit de CODA sieradencollectie in de tentoonstellingenreeks ‘De keuze van…’ heb ik dan ook direct omarmd.’
De langverwachte tentoonstelling ‘Amrita Sher-Gil - “Europa is van Picasso, India is van mij”’, is eindelijk te zien in het Drents Museum in Assen. Met werk uit de collectie van de National Gallery of Modern Art in New Delhi is het een bijzondere kans het werk van de grondlegger van de moderne Indiase kunst te zien. Amrita Sher-Gil omschreef haar unieke positie in de kunstwereld indertijd als volgt: ‘Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India is alleen van mij.’
Cornelia Anna Margaretha van der Woude (1936-2022) was een van de drijvende krachten achter het Friese kunstenaarscollectief Haudmare in Duurswoude, het huidige Wijnjewoude. Samen met haar man Tjeerd Visser (1929-1979) verhuisde Mare in 1962 naar een oud schoolgebouw. Daar creëerden zij een vrijplaats voor kunst, poëzie en collectief leven. Annemieke Keizer-Sloff, conservator van Museum Dr8888: ‘Voor Friesland was zij belangrijk. Ze brak door met vooruitstrevende, abstracte kunst.’
