Dagelijks krijgen we honderden beelden te zien via tv, kranten, tijdschriften, sociale media en chat. Vaak weten we niet meer wat echt is en wat bewerkt. Wat zien we eigenlijk, en wie bepaalt dat? In Voorbij de foto presenteert het Zuiderzeemuseum nooit eerder getoond fotomateriaal dat de bezoeker laat ontdekken hoe eigen ervaringen mede bepalen wat we zien en welke betekenis we daaraan geven. Met een rijke mix van historische foto’s uit de collectie, werk van toonaangevende fotografen en verrassende invalshoeken van bekende Nederlanders als Humberto Tan en Victor Mids, biedt de tentoonstelling een prikkelende ervaring die verder gaat dan kijken alleen.
Tegelijk is Voorbij de foto ook een reis door de rijke beeldgeschiedenis rond de voormalige Zuiderzee. Daar is verrassend veel beeld van, omdat het leven op en rond de Zuiderzee van meet af aan een geliefd onderwerp bleek voor fotografen. Van klederdracht tot het leven op straat en van uitbundige dorpsfeesten tot vissersschepen in de havens, alles werd gefotografeerd. De tentoonstelling brengt die geschiedenis in beeld via een selectie uit de duizenden foto’s uit de collectie van het Zuiderzeemuseum.
Foto’s en hun context: wat zie jij?
De tentoonstelling gaat overigens verder dan een collectie pittoreske plaatjes en behandelt heel specifiek ook de perceptie van beeld. Elke foto vertelt een specifiek verhaal, maar iedereen neemt dat anders waar. Wat we zien, wordt gekleurd door eigen herinneringen, kennis en ervaring. Ook de motivatie van de fotograaf speelt een rol, al is zijn visie niet bepalend voor het gevoel dat zijn beeld oproept en de verschillende waarderingen die mensen eraan toekennen. Objectiviteit is een lastig te vangen begrip, zeker als het om perceptie gaat. Wat je ziet wordt beïnvloed door wat je eerder hebt geleerd, meegemaakt en onthouden, zeggen Humberto Tan, Elke Wiss en Victor Mids. Voor hen is die realiteit onderdeel van hun dagelijks werk, dat voor alle drie draait om beeldvorming. Het Zuiderzeemuseum laat ons door hun ogen dezelfde foto opnieuw zien met de vraag: zien wij wat zij zien?
Bekende fotografen
De Zuiderzee sprak niet alleen vroeger tot de verbeelding, maar spreekt ook vandaag de dag nog veel fotografen aan. Bekende namen als Henri Berssenbrugge, Ed van der Elsken, Hendrik Kerstens, Henk van der Leeden, Jimmy Nelson, Roger Parry en andere fotografen en documentairemakers
legden grote Zuiderzee-thema’s vast, zoals bewoners in klederdracht, botters in de haven, de Volendammer Kermis en vele karakteristieke afbraakpanden en dorpsgezichten die moesten wijken voor stedelijke vernieuwingen.
Wat je ziet wordt beïnvloed door wat je eerder hebt geleerd, meegemaakt en onthouden’
Voor iedereen, ook met een visuele beperking
Voorbij de foto is speciaal ontworpen om voor iedereen toegankelijk te zijn - ook voor bezoekers met een visuele beperking. Dankzij reliëffoto’s, voelobjecten, hoge contrasten en een zorgvuldig samengestelde audiotour wordt het verhaal achter de beelden op een zintuiglijke manier tot leven gebracht. Iedere maand is er bovendien een speciale rondleiding onder begeleiding van een museumdocent. Met persoonlijke aandacht en maatwerk zorgt de docent ervoor dat de bezoekers met een visuele beperking de
tentoonstelling op een betekenisvolle en interactieve manier
kunnen ervaren.
Toen model, actrice, spreker en tv-persoonlijkheid Rikkie Kollé (2001) in 2023 als eerste transgender vrouw gekroond werd tot Miss Nederland maakte dat veel los. Naast negatieve reacties verschafte het haar ook een podium: ‘Ineens kon ik iets voor andere transgenders betekenen. Daarmee viel veel op zijn plaats. De uitnodiging om vanuit mijn eigen visie en kijk op mode, identiteit en representatie een selectie te maken uit de CODA sieradencollectie in de tentoonstellingenreeks ‘De keuze van…’ heb ik dan ook direct omarmd.’
De langverwachte tentoonstelling ‘Amrita Sher-Gil - “Europa is van Picasso, India is van mij”’, is eindelijk te zien in het Drents Museum in Assen. Met werk uit de collectie van de National Gallery of Modern Art in New Delhi is het een bijzondere kans het werk van de grondlegger van de moderne Indiase kunst te zien. Amrita Sher-Gil omschreef haar unieke positie in de kunstwereld indertijd als volgt: ‘Europa is van Picasso, Matisse, Braque en vele anderen. India is alleen van mij.’
Cornelia Anna Margaretha van der Woude (1936-2022) was een van de drijvende krachten achter het Friese kunstenaarscollectief Haudmare in Duurswoude, het huidige Wijnjewoude. Samen met haar man Tjeerd Visser (1929-1979) verhuisde Mare in 1962 naar een oud schoolgebouw. Daar creëerden zij een vrijplaats voor kunst, poëzie en collectief leven. Annemieke Keizer-Sloff, conservator van Museum Dr8888: ‘Voor Friesland was zij belangrijk. Ze brak door met vooruitstrevende, abstracte kunst.’
