Violette Cornelius herontdekt: verborgen oeuvre na decennia zichtbaar

Duizenden negatieven, dia’s en contactafdrukken lagen jarenlang opgeborgen in reiskoffers. Nu brengt het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam het werk van fotograaf en verzetsstrijder Violette Cornelius voor het eerst op grote schaal bijeen. 

Models during a fashion show by designer Dick Holthaus, Amsterdam, 1961 © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum
Models during a fashion show by designer Dick Holthaus, Amsterdam, 1961 © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum
Emmy Andriesse, Violette Cornelius, Amsterdam, 1938–1939 Special Collections, Leiden University Libraries
Emmy Andriesse, Violette Cornelius, Amsterdam, 1938–1939 Special Collections, Leiden University Libraries
Displaced Hungarians at the Eisenstadt reception camp following the Soviet invasion, Austrian-Hungarian border region, 10–20 November 1956 © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum
Displaced Hungarians at the Eisenstadt reception camp following the Soviet invasion, Austrian-Hungarian border region, 10–20 November 1956 © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum

Van 20 november 2026 tot en met 28 februari 2027 toont Violette Cornelius herontdekt ruim 200 werken. De tentoonstelling is het resultaat van uitgebreid onderzoek naar een fotograaf die tot de eerste generatie Nederlandse vrouwen behoorde die van fotografie hun beroep maakte.

Van Bauhaus naar het verzet

Violette Cornelius werd in 1919 geboren in Jakarta, toen Batavia, en volgde later een opleiding aan de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam. Via docenten Paul Citroen en Paul Guermonprez maakte ze kennis met de ideeën van het Bauhaus. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd fotografie onderdeel van een heel andere werkelijkheid. Cornelius werkte mee aan de Persoonsbewijzencentrale, waar vervalste persoonsbewijzen werden geproduceerd. Haar foto’s van het verzetswerk kregen later erkenning als belangrijk erfgoed op de Nederlandse Memory of the World-lijst van UNESCO.

Een fotograaf met een internationale blik

Na de oorlog maakte Cornelius architectuurfoto’s en reportages en werkte ze onder meer samen met grafisch vormgever Jurriaan Schrofer. Tot haar werk behoren Letter op straat uit 1956 en een reportage over Hongaarse ontheemden die ze datzelfde jaar samen met Ata Kandó maakte. Vanaf 1964 reisde ze naar onder meer Mali, Irak, India, Jemen en Peru. Ze verbleef langere tijd tussen de mensen die ze fotografeerde en richtte haar camera onder meer op de maatschappelijke gevolgen van snelle verstedelijking. Juist deze internationale reportages bleven lange tijd vrijwel onbekend.

Een oeuvre uit reiskoffers

Een belangrijk deel van Cornelius’ nalatenschap kwam pas na haar overlijden in beeld. In 2003 ontving het Nederlands Fotomuseum van haar zoon reiskoffers met duizenden negatieven, dia’s, contactafdrukken en documenten. In juni 2026 volgde een nieuwe vondst van vijf koffers met onder meer vintagedrukken, dummy’s, notities en boeken.

Conservator Loes van Harrevelt onderzocht het archief en bracht ook werk uit andere collecties opnieuw bijeen. Het resultaat is een tentoonstelling die een vrijwel vergeten positie binnen de Nederlandse fotografiegeschiedenis opnieuw zichtbaar maakt.

Bij de tentoonstelling verschijnt tevens de eerste monografische publicatie over Cornelius.

Violette Cornelius herontdekt
20 november 2026 t/m 28 februari 2027
Nederlands Fotomuseum, Rotterdam

Still life with egg on a white plate, Amsterdam, 1939. Study assignment for the Nieuwe Kunstschool. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum
Still life with egg on a white plate, Amsterdam, 1939. Study assignment for the Nieuwe Kunstschool. © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum
Editorial meeting for the photobook Vuur aan zee at Violette Cornelius’s home, Spuistraat, Amsterdam, 1958. From left to right: Paul Huf, Jurriaan Schrofer, Cas Oorthuys, Violette Cornelius, Ata Kandó, Paul Rodenko and Ed van der Elsken © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum
Editorial meeting for the photobook Vuur aan zee at Violette Cornelius’s home, Spuistraat, Amsterdam, 1958. From left to right: Paul Huf, Jurriaan Schrofer, Cas Oorthuys, Violette Cornelius, Ata Kandó, Paul Rodenko and Ed van der Elsken © Violette Cornelius / Nederlands Fotomuseum

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en volg Villa d’Arte