In Delft verlaten robots het laboratorium én de tentoonstellingszaal. In ‘Robots in de stad’ verschijnen ruim dertig portretten van Wanda Tuerlinckx in etalages in de historische binnenstad. Gefotografeerd met een 180 jaar oude camera ontmoeten twee technologische revoluties elkaar midden in het dagelijks leven.
Je loopt door de historische binnenstad van Delft, kijkt naar een etalage en kruist een blik. Niet met een mannequin of winkelier, maar met een robot. Soms onmiskenbaar mechanisch, soms bijna ongemakkelijk menselijk. Even verderop wacht een volgende. Zo ontvouwt zich tussen winkels, cafés, grachten en monumenten een tentoonstelling zonder eigen gebouw: ‘Robots in de stad’ van fotograaf Wanda Tuerlinckx. De robotportretten vormen samen een wandelroute. Die begint bij het Huis van Delft, naast station Delft en de VVV, slingert door de historische binnenstad en voert uiteindelijk terug richting het station. De deelnemende ondernemers zijn daarbij meer dan gastheer: hun etalages vormen gezamenlijk de tentoonstellingsruimte.
Sinds 2016 reist Tuerlinckx samen met mens-machine-interactiewetenschapper dr. ir. Erwin R. Boer de wereld over om de ontwikkeling van robotica vast te leggen. Ze fotograferen androids en humanoids, maar ook biomimetische robots: machines waarvan vorm of beweging is ontleend aan mens en natuur. Tuerlinckx doet dat niet met de nieuwste apparatuur. Ze gebruikt een circa 180 jaar oude camera en brengt daarmee twee technologische revoluties samen. De fotografie, die in de 19e eeuw onze manier van kijken ingrijpend veranderde, wordt het instrument waarmee zij de robotica van vandaag vastlegt. Juist die keuze maakt de beelden meer dan registraties van technologie. Tuerlinckx gebruikt de beeldtaal van het klassieke menselijke portret. Door de robot te fotograferen volgens de conventies van het menselijke portret, verschuift onze blik: het technische object krijgt in het beeld de aanwezigheid van een persoon.
Daarmee ontstaat een fascinerende verschuiving. We zien kunsthuid, metaal en mechanica, maar zoeken onwillekeurig naar karakter of emotie. Hoe menselijker een robot wordt, hoe sterker kleine afwijkingen bovendien kunnen opvallen: het effect dat roboticus Masahiro Mori omschreef als de Uncanny Valley, waar bijna-menselijkheid juist een gevoel van ongemak oproept. De geportretteerde robots bewegen zich op verschillende manieren over die grens. Ai-Da maakt kunst, Ameca communiceert met expressieve gezichtsuitdrukkingen en Geminoid confronteert ons als robotische dubbelganger van een mens. Toch gaat het in Tuerlinckx’ foto’s uiteindelijk minder om wat deze machines kunnen dan om wat wij erin herkennen. Wanneer wordt een gezicht een individu? Kunnen we aanwezigheid ervaren zonder dat daar een mens tegenover staat?
Die vragen krijgen in Delft een bijzondere context. In 2026 onderzoekt ‘The robots are coming’, het eerste themajaar van het Delft Innovation Festival, hoe robotica ons dagelijks leven en onze samenleving verandert. Wetenschap en technologie worden daarbij verbonden met kunst, cultuur, onderwijs en ondernemerschap. Een selectie uit Tuerlinckx’ werk was eerder te zien bij Expositieruimte 38CC. Met ‘Robots in de stad’ verlaat het de galerie. Portretten verschijnen tussen kleding, serviesgoed en koffie; gevels, bomen en voorbijgangers weerspiegelen in het glas. Robot, mens en eeuwenoude stad komen zo letterlijk in één beeld samen.
De stad als podium gebruiken is in Delft niet nieuw. Wandelroutes door Delft verbinden plekken rond kunst, wetenschap en geschiedenis. Zo voert de Keramiek Route langs musea, kunst in de openbare ruimte en het Delftse keramiekerfgoed. Met de Innovatiekubussen krijgt juist hedendaagse innovatie een plek op straat. Samen laten ze zien hoe verleden en vernieuwing in Delft naast elkaar bestaan.
‘Robots in de stad’ voegt daar tijdelijk een nieuwe laag aan toe. De historische stad is geen decor voor technologische vooruitgang; verleden en innovatie lopen er door elkaar. Dat raakt aan het motto van de stad, Delft: Creating History: geschiedenis is niet alleen iets wat wordt bewaard, maar ook iets wat nu wordt gemaakt.
De wandelaar kan ondertussen simpelweg vanaf het station de stad in lopen. QR-codes ontsluiten bij ieder portret het verhaal van de robot, de onderzoekers en de technologie erachter. En telkens begint het opnieuw: een voorbijganger voor een winkelruit, een robot aan de andere kant van het glas. Een 19e-eeuwse camera, een machine uit de 21e eeuw en daartussen de vraag wie hier eigenlijk naar wie kijkt.
Robots in de stad: Robot Portraits, Wanda Tuerlinckx
1 augustus t/m 1 november 2026, historische binnenstad Delft.
Start: Entree Huis van Delft, naast station Delft, gratis toegankelijk. Plattegrond verkrijgbaar bij de VVV en deelnemende ondernemers.
‘Robots in de stad’ is een initiatief van ‘The robots are coming’ en kwam tot stand met Wanda Tuerlinckx, Ondernemers Binnenstad Delft, Centrum Management Delft en Delft Marketing.
Info: therobotsarecoming.info, wandatuerlinckx.com
Het Van Gogh Museum richt de blik komend cultureel seizoen nadrukkelijk op kunstenaars uit de wereld rond Vincent van Gogh. Van James McNeill Whistler en de Japanse prentkunstenaar Tsukioka Yoshitoshi tot de eerste overzichtstentoonstelling ooit van Eva Gonzalès.
Het Drents Museum presenteert een grote overzichtstentoonstelling van Jan van der Kooi, een van de belangrijkste hedendaagse figuratieve kunstenaars van Nederland. Circa zestig schilderijen, tekeningen en schetsboeken laten de breedte van zijn ruim vijftigjarige oeuvre zien.
De architectuur van W.M. Dudok is onlosmakelijk verbonden met Hilversum, maar zijn invloed reikte tot ver buiten Nederland. Een tentoonstelling in het Dudok Architectuur Centrum vertelt hoe de Japanse architect Shizutaro Urabe zijn ideeën vertaalde naar Kurashiki.