Noord-Limburg ontwikkelt zich stilletjes tot een interessante wijnstreek. Geen bestemming met uitgestippelde wijnroutes, maar een verzameling kleine domeinen waar je de makers nog zelf ontmoet. Juist in het najaar valt alles mooi samen: op veel domeinen is de druivenoogst in volle gang of net binnen, appels en peren komen van de bomen, de bossen kleuren en aan tafel krijgt het seizoen de ruimte. Wie een paar dagen blijft, ontdekt hoe dicht wijn, oogst, landschap en ambacht hier bij elkaar liggen.
Tekst: In Noord-Limburg | Fotografie: Amanda de Nijs, Bjorn Snelders, Ngoc Chau, Anne-Floor van Nunen,
Gasterie Lieve Hemel en Visit Gennep
Even aarden is in Noord-Limburg minder een activiteit dan een uitnodiging. Zet de out of office aan, leg de telefoon wat vaker weg en laat een paar dagen niet de agenda, maar het seizoen het tempo bepalen. In het najaar ruikt de bosbodem naar nat blad, staan kratten appels bij de boerderij en zijn wijnboeren bezig met de laatste pluk of met wat er net de kelder in is gegaan. Buiten wordt het eerder donker, dus schuif je vanzelf wat langer aan tafel. Even aarden betekent hier: de boel even de boel laten, je batterij opladen en teruggaan naar wat ertoe doet. Goed gezelschap, goed eten, buitenlucht en tijd genoeg om onderweg ergens te blijven hangen. Voor wijnliefhebbers is dat een mooie reden om in Limburg noordwaarts te kijken. Tussen Sevenum, Grashoek en Tegelen groeit een kleine wijncultuur die nog volop haar eigen vorm vindt. Geen lange wijnroute met bekende etiketten, maar domeinen waar de maker zelf de deur opendoet. Wie graag een wijngebied leert kennen voordat het een gevestigde naam wordt, komt op een interessant moment.
Bij Zaerums Genieten in Sevenum begint het verhaal letterlijk tussen de ranken. Mariëlle en Hans Verdellen maken hier sinds 2010 wijn en hebben inmiddels zo’n 4.800 druivenstokken. Tijdens de wijnsafari loopt Hans met bezoekers door de wijngaarden en wijnmakerij. Hij vertelt wat het seizoen met de druiven doet en schenkt daarna vier eigen wijnen. Als het weer meewerkt, wordt er buiten geproefd, tussen de ranken, met stokbrood en brie op tafel. Wie daarna niet meer weg wil, kan blijven slapen in een van
de grote wijnvaten. Die persoonlijke schaal typeert de wijnbouw hier. De omstandigheden verschillen per domein en juist daardoor blijft het gesprek met de maker interessant: je hoort rechtstreeks hoe bodem, weer en keuzes in de wijngaard en kelder doorwerken in een oogstjaar. Bij Wijndomein Kapèlkeshof in Grashoek kun je een wijnproeverij combineren met een wandeling naar de wijngaard en een nacht in een houten ParcPod.
Zo wordt wijn geen uitstapje van een uur, maar onderdeel van een paar dagen buiten. In Tegelen krijgt die jonge wijncultuur een eigenzinniger gezicht. Domein ZAVEL maakt wijnen volgens de principes van low intervention, met biologisch en biodynamisch geteelde druiven van bevriende wijnboeren. Op eigen Noord-Limburgse grond staat inmiddels riesling aangeplant. Naast de wijnmakerij zit restaurant SOBER, in een oude keramiekfabriek. Daar koken Peter Bogema en Joni Sloesen met wat telers, jagers en vissers op dat moment brengen: groenten uit de streek, wild uit de bossen en vis van dichtbij. “De natuur bepaalt, ik vertaal” is er het uitgangspunt. Wat er op tafel verschijnt, beweegt dus mee met het seizoen.
‘Groenten uit de streek, wild uit de bossen en vis van dichtbij’
Bij Gasterie Lieve Hemel in Sevenum krijgt dat goede leven een bijna Franse vanzelfsprekendheid. De chambre d’hôte combineert gastenkamers en gîtes met een restaurant, wijnbar en wijnwinkel. Het Franse platteland is een inspiratiebron, maar de keuken kijkt net zo goed naar producten uit de regio en naar wat het seizoen brengt. Het fijne is dat je in de avond nergens heen hoeft. Nog een glas, nog even blijven zitten en daarna alleen de trap op of over het tuinpad naar je kamer. Die ontspannen manier van genieten duikt onderweg steeds opnieuw op. Niet als luxe met veel vertoon, maar als het plezier dat een lunch mag uitlopen, dat de wijnboer zelf schenkt en dat de omweg deel van de dag wordt. Een Noord-Limburgse vorm van joie de vivre, met beide voeten op de grond.
Na de wijngaard komt de boomgaard. In Boekend bij Venlo wordt cider gemaakt van honderd procent versgeperst appelsap van Limburgse appels, waaronder fruit uit oude hoogstamboomgaarden. Je kunt er proeven in de kas of buiten in de boomgaard. In de streekwinkel staan naast de eigen ciders ook groenten, fruit, Limburgse wijn en andere producten uit de regio. Ook bij cider bepalen ras, herkomst en oogstjaar wat er uiteindelijk in het glas belandt. Zodra je weer onderweg bent, blijft de oogst zichtbaar: pompoenen op erven, appels in kisten en najaarsgroenten in boerderijwinkels. Bij Pluktuin De Peel in Griendtsveen kan het plukseizoen dankzij dahlia’s, herfstanemonen en grassen, afhankelijk van bloei en weer, tot eind oktober doorgaan. Even de auto uit, laarzen door het gras, een boeket herfstbloemen onder je arm en weer verder.
Wie hier een paar dagen rondtrekt, merkt hoe vanzelfsprekend oude landgoederen en dorpen in het landschap liggen. Ze geven een rit van wijngaard naar boomgaard iets van het plezier van rondtoeren in Frankrijk: een laan inslaan, een oud huis achter de bomen zien verschijnen, ergens stoppen omdat het er goed uitziet. Op Landgoed Mookerheide loopt de route door bos en heide naar het Jachtslot Mookerheide, gebouwd tussen 1902 en 1905. Binnen trekken glas-in-lood, houtsnijwerk en plafondschilderingen de aandacht; buiten vertellen de historische nutstuinen een ander verhaal. De gerestaureerde kas, leifruitmuur en moestuinen herinneren aan de tijd waarin hier volop groenten en fruit voor het landgoed werden geteeld. Daarna kun je in het Jachtslot aanschuiven voor koffie, lunch of diner. De overgang van modder aan je schoenen naar jugendstil aan tafel voelt hier opvallend vanzelfsprekend.
Sommige omwegen zijn kleiner, maar minstens zo leuk. Ronckenstein bij Reuver is een 500 jaar oud beschermd dorpsgezicht dat ontstond rond een watermolen en molenaarswoning; later kwamen daar karakteristieke boerderijen bij. Bij Natuurlijck Kaldenbroek, direct aan het Pieterpad bij Lottum, zit je voor koffie of lunch midden in het groen. En in Venray wandel je bij Odapark tussen oude bomen en zandverstuivingen langs 58 monumentale beelden van internationale kunstenaars. Drie heel verschillende stops, met hetzelfde effect: de snelste route wordt ineens de minst interessante.
De bodem leverde hier niet alleen wijn en voedsel. Rond Milsbeek werd rivierklei uit de uiterwaarden van de Maas gebruikt voor aardewerk. Daar ontstond ook het karakteristieke Milsbeeks Bont. Het handgedecoreerde aardewerk vond ooit zijn weg door West-Europa en zelfs naar de Verenigde Staten en Australië; tegenwoordig is het buiten de streek veel minder bekend. In de voormalige bloempottenfabriek van Potterie Jacobsladder vind je Museum De Oude Pottenbakkerij, waar de oude houtgestookte oven nog altijd staat. In hetzelfde historische gebouw werkt Mariena Steensma van Studio Marienaade. Tijdens een draaiworkshop ga je zelf achter de draaischijf: klei kneden, centreren en draaien. De telefoon verdwijnt vanzelf uit beeld zodra beide handen onder de klei zitten. Verder zuidwaarts laat Keramiekcentrum Tiendschuur in Tegelen zien hoe die regionale kleitraditie doorloopt in hedendaagse keramiekkunst. De collectie brengt historische Tegelse keramiek samen met werk van hedendaagse makers. Van druivenwortel tot appelboom en van rivierklei tot draaischijf: de grond blijft zich tijdens deze reis steeds in een andere vorm aandienen.
Na een paar dagen tussen ranken, boomgaarden, oude stenen en klei is er weinig reden om dezelfde avond nog naar huis te rijden. Bij Parc Boulée in Ven-Zelderheide slaap je met zijn tweeën midden in het groen. De verblijven variëren van een panoramadome tot een yurt; verschillende accommodaties hebben een eigen hottub of sauna. Ontbijtservice is beschikbaar en zes dagen per week kun je het avondeten naar je verblijf laten brengen. Eenmaal neergestreken hoef je er eigenlijk niet meer weg. Noord-Limburg werkt in het najaar misschien wel het best als je de dag niet helemaal dichttimmert. Laat ruimte voor een glas dat nog wordt bijgeschonken, een landweg die interessanter blijkt dan de hoofdroute of een lunch die langer duurt dan gepland. Tegen de tijd dat de telefoon weer van vliegtuigstand mag, is de haast meestal al een tijdje weg. De wijnstreek is nog in wording, de oogst volgt haar eigen ritme en onder alles ligt dezelfde grond. Even aarden betekent hier uiteindelijk niets ingewikkelds: een paar dagen meebewegen met wat het seizoen brengt.
Even aarden? Blijf dan vooral wat langer. Plan een weekend weg op in-noordlimburg.nl
Op korte afstand van Nederland ligt een stukje Wallonië dat nog te vaak over het hoofd wordt gezien. En precies daarin schuilt zijn charme. Waals-Brabant verrast met een verfijnde mix van natuur, erfgoed, gastronomie en cultuur, samengebracht op een compact grondgebied waar elke uitstap nieuwe ontdekkingen oplevert.
Op slechts enkele uren van Nederland laat Mons (Bergen) een verrassende combinatie van erfgoed, cultuur en hedendaagse creativiteit zien.
Een vakantiehuis boeken zonder boekingskosten en met rechtstreeks contact met de eigenaar. Het Nederlandse familiebedrijf Micazu kiest bewust voor een persoonlijk model en biedt inmiddels meer dan 13.000 vakantiewoningen wereldwijd.