Van 18 april tot en met 20 september 2026 presenteert Design Museum Den Bosch de tentoonstelling Vorm en vaderland. De expositie onderzoekt hoe design een sleutelrol speelt in het ontstaan, de zichtbaarheid en de macht van de natiestaat. Wat we als vanzelfsprekend ervaren, nationaliteit, grenzen, symbolen, blijkt het resultaat van bewuste ontwerpskeuzes.
Nationalisme is een van de invloedrijkste ideologieën van de moderne tijd. Het vormt hoe we onszelf zien en hoe staten van hun burgers loyaliteit vragen. Toch voelt die nationale identiteit vaak natuurlijk en onvermijdelijk. Vorm en vaderland zet juist daar een vraagteken bij. Wat is een staat precies, wie mag haar oprichten en welke ontwerpen zijn nodig om die staat herkenbaar en gezaghebbend te maken? De tentoonstelling laat zien hoe design wordt ingezet om abstracte ideeën als burgerschap, verbondenheid en autoriteit tastbaar te maken. Van vlaggen en volksliederen tot paspoorten en overheidsgebouwen, zonder ontwerp bestaat de natiestaat simpelweg niet.
Vorm en vaderland brengt voor het eerst een internationale designgeschiedenis van de natiestaat samen. Met objecten uit tientallen landen toont de tentoonstelling hoe nationale identiteit wordt geconstrueerd en gecommuniceerd. Te zien zijn onder meer vlaggen, maquettes, kostuums, foto’s en kaarten die laten zien hoe staten zichzelf vormgeven en presenteren. Werk van onder anderen Charles Fréger, uit de serie EMPIRE, confronteert bezoekers met de visuele overeenkomsten tussen nationale ceremoniële tradities. Hoewel landen hun uniciteit benadrukken, blijkt de beeldtaal van nationalisme opvallend universeel en herhaalbaar.
De natiestaat is een relatief jonge uitvinding. Juist daarom is design zo bepalend. Nationale bankbiljetten, monumentale gebouwen en officiële emblemen gelden als prestigieuze ontwerpopdrachten omdat ze gezag en continuïteit moeten uitstralen. Vorm en vaderland laat zien hoe rituelen en symbolen ontworpen worden om vertrouwen en gehoorzaamheid op te roepen. Opvallend is dat hoe sterker landen hun identiteit willen benadrukken, hoe vaker dezelfde vormen, kleuren en iconografie terugkeren. Nationalisme presenteert zich als uniek, maar functioneert volgens een wereldwijd herkenbaar visueel systeem.
In het heden opereren staten steeds meer als merken. Via toeristische campagnes, wereldtentoonstellingen en sociale media proberen zij hun imago te sturen en hun positie te versterken. Nationale symbolen claimen tijdloosheid, maar blijken voortdurend aan verandering onderhevig. Elke generatie herontwerpt het vaderland opnieuw. De tentoonstelling toont hoe design wordt ingezet om nationale verhalen te verkopen, maar ook hoe ontwerpers, kunstenaars en burgers deze verhalen bevragen en ondermijnen.
Vorm en vaderland is geen viering van nationalisme, maar een analyse. Door architectuur, grafisch ontwerp en alledaagse objecten samen te brengen, nodigt de tentoonstelling bezoekers uit om kritisch te kijken naar iets dat vaak als vanzelfsprekend wordt gezien. In een tijd waarin nationalisme wereldwijd zowel conflicten aanwakkert als democratische bewegingen voedt, is die reflectie urgenter dan ooit.
Te zien in Design Museum Den Bosch van 18 april t/m 20 september 2026
Nancy Faas is een conceptueel kunstenaar die sculptuur, performance, draagbare kunst en symbolische objecten samenbrengt in een krachtig en gelaagd oeuvre. Ze creëert werelden vol verhalen, symboliek en betekenis. Vanuit haar ateliers in Nederland en Frankrijk brengt zij uiteenlopende disciplines samen in een oeuvre waarin kunst, vormgeving en storytelling moeiteloos vervlochten zijn.
Van 21 maart tot en met 3 mei 2026 presenteert IBASHO Gallery de solotentoonstelling Skinship van de Japanse fotografe Takako Kido. In deze indringende reeks onderzoekt Kido hoe lichamelijke nabijheid en familiebanden vorm krijgen, en wat er gebeurt wanneer culturele opvattingen over intimiteit botsen.