Art She Crafted: de onzichtbare architecten van de kunstgeschiedenis

Met Art She Crafted presenteert Wereldmuseum Rotterdam een tentoonstelling die de kunstgeschiedenis niet herschrijft, maar anders laat zien. Niet als chronologie van stijlen, maar als verhaal van macht, toegang en makerschap. Van farao’s en keizerinnen tot hedendaagse kunstenaars: vrouwen blijken geen randfiguren, maar stille architecten van culturele bloeiperiodes — vroeger én nu.

CAFTAN WITH BELT_Fes,Morocco and Veghel,the Netherlands_2023_linen,silk_Mrs. Azzabi_photocredit Alex Santos Lima
Kaftan met riem Fes, Marokko en Veghel, Nederland, 2023, linnen, zijde. Mrs. Azzabi. Photo © Alex Santos Lima
Vlnr Hanae Mori, Safia Farhat, Jeanne Lanvin © Michelle Muus Fotografie
Vlnr Hanae Mori, Safia Farhat, Jeanne Lanvin © Michelle Muus Fotografie
Naqsh Collective, Wa Mashat, 2020, Bruikleen Gazelli Gallery London
Naqsh Collective, Wa Mashat, 2020, Bruikleen Gazelli Gallery London

Een langere tafel dan gedacht

De tentoonstelling vertrekt vanuit een ongemakkelijke constatering: kunstgeschiedenis is nooit neutraal geweest. Wie kon creëren, wie kreeg zichtbaarheid en wie bleef onzichtbaar, werd bepaald door macht, afkomst en toegang tot middelen. Art She Crafted maakt die structuren tastbaar. Een vraag die ook terugkomt in bredere museale herpositioneringen over de canon en verzamelgeschiedenis.

Historische figuren als farao Hatshepsut en keizerin Wu Zetian verschijnen hier niet als uitzonderingen, maar als systeemspelers. Hun politieke en spirituele positie stelde hen in staat om bouwprojecten, ateliers en kennisproductie te stimuleren — en daarmee hele artistieke tradities vorm te geven die later als ‘erfgoed’ zouden worden gezien.

Tegelijkertijd laat de tentoonstelling zien hoe vrouwelijke creativiteit wereldwijd een constante kracht was. Baya Mahieddine brak in Parijs door met een volstrekt eigen beeldtaal en beïnvloedde modernistische grootheden. Modeontwerper Hanae Mori opende in 1977 de deuren van de Parijse haute couture voor niet-westerse ontwerpers en verweefde Japanse textieltradities met westerse technieken: een gelijkwaardige kruisbestuiving avant la lettre.

Kunst als vorm van spreken

Een belangrijk spoor in de tentoonstelling is hoe kunstenaars kunst inzetten als taal van verzet, reflectie en verbeelding. In het werk van Shirin Neshat wordt zichtbaar hoe macht en religie het vrouwenlichaam reguleren; Laila Shawa maakt via grafiek de politieke realiteit van Palestina invoelbaar.

Deze werken laten zien dat hedendaagse kunst niet alleen kritiek formuleert, maar ook alternatieve toekomsten schetst — als vorm van culturele veerkracht.

Een hedendaagse renaissance

Gastconservator Rajae El Mouhandiz leest het heden als een nieuwe bloeiperiode: een generatie makers die traditie, techniek en emancipatie samenbrengt.

April Bey bouwt kleurrijke textielinstallaties waarin Afro-futurisme en feminisme elkaar raken, passend binnen een bredere herwaardering van Sophia Kacimi herwaardeert het ambacht van Fez via brokaat en borduurwerk. Joana Choumali borduurt over fotografie heen en creëert gelaagde, meditatieve landschappen over herinnering en herstel.

Rei Kawakubo blijft een sleutelreferentie: zij brak in de jaren tachtig radicaal met conventies rond lichaam en kleding en plaatste mode onmiskenbaar in het domein van kunst. Malak Mattar, opgegroeid in Gaza en nu werkend in Istanbul en Londen, vertaalt persoonlijke ervaringen in krachtige kleurvelden. Bewijs dat vrouwelijke stemmen niet te wissen zijn.

Malak Mattar, When the World Sleeps, Palestina, 2021 © Michelle Muus Fotografie
Malak Mattar, When the World Sleeps, Palestina, 2021 © Michelle Muus Fotografie
Cara Romero, Wakeah & Naomi, Chemehuevi V.S., 2016 & 2018 © Michelle Muus Fotografie
Cara Romero, Wakeah & Naomi, Chemehuevi V.S., 2016 & 2018 © Michelle Muus Fotografie

Individuele roem versus collectief makerschap

Een cruciale laag van Art She Crafted is het contrast tussen zichtbare namen en anoniem vakmanschap. Rachel Ruysch en Maria Sibylla Merian konden dankzij uitzonderlijke netwerken werken en reizen; Murasaki Shikibu schreef aan het Japanse Heian-hof wat vaak de eerste roman uit de wereldliteratuur wordt genoemd.

Daartegenover staan collectieve tradities zoals Palestijns tatreez-borduurwerk en Shipibo-keramiek uit Peru. Kunstvormen waarin generaties vrouwen kennis, rituelen en identiteit hebben doorgegeven zonder individuele auteursstatus. Hier wordt duidelijk dat geschiedenis niet alleen in musea wordt geschreven, maar ook in textiel, patronen en gebruiksvoorwerpen.

Wat deze tentoonstelling verandert

Art She Crafted biedt geen nieuwe canon, maar een nieuw perspectief. De bezoeker verlaat het museum met een breder begrip van wat kunst is, wie haar maakt en onder welke omstandigheden. De tentoonstelling laat zien dat vrouwelijke creativiteit geen randverschijnsel is, maar een continuüm van oudheid tot nu, van paleis tot atelier, van textiel tot digitale kunst.

Praktische informatie

Art She Crafted: The Power of Women in Arts and Culture
Wereldmuseum Rotterdam
Te zien: 16 januari – 27 september 2026
Tickets en actuele informatie via Wereldmuseum Rotterdam.

Cara Romero, Wakeah & Naomi, Chemehuevi V.S., 2016 & 2018 © Michelle Muus Fotografie
Cara Romero, Wakeah & Naomi, Chemehuevi V.S., 2016 & 2018 © Michelle Muus Fotografie

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Blijf op de hoogte en volg Villa d’Arte